Анджэй Пачобут на свабодзе!

2026-04-28 16:10

У Белавежскай пушчы 28 красавіка адбыўся абмен беларускімі і польскімі зняволенымі. Сярод вызваленых — журналіст і актывіст беларускага Саюза палякаў на Беларусі Анджэй Пачобут. Ён прабыў у зняволенні 1860 дзён. Таксама з-за кратаў быў вызвалены манах-кармеліт Гжэгаж Гавел, затрыманы за "шпіянаж". Прозвішчы астатніх трох палякаў пакуль невядомыя.

Абмен у фармаце "пяць на пяць" адбыўся на польска-беларускай мяжы. Дзяржаўнае агенцтва БелТА cуправадзіла навіну пра абмен такім тэкстам:

"Тое, што адбываецца, з'яўляецца кульмінацыяй складанага і працяглага перамоўнага працэсу паміж КДБ Беларусі і Агенцтвам выведкі Польшчы, які ажыццяўляўся па прамым даручэнні прэзідэнта Беларусі".

У сеціве з'явілася першае фота Анджэя Пачобута на волі. Ён выглядае вельмі худым. Яго прывітаў асабіста Прэм'ер-міністр Польшчы Доналд Туск. Пачобут трымае ў руцэ беларускі пашпарт. Як піша "Белсат", абмен адбываўся на пераходзе "Перароў-Белавежа". Польскі бок перадаў пяцярых грамадзянаў РФ, РБ ды іншых краінаў СНД. Іхныя асобы не раскрываюцца. КДБ Беларусі падзякавала за дапамогу ў ажыццяўленні гэтага абмену расейскаму ФСБ.

Напярэдадні абмену з'явілася інфармацыя, што Спецыяльны пасланнік прэзідэнта ЗША па Беларусі Джон Коўл 27 красавіка меў насычаную праграму ў Варшаве. Ён сустрэўся не толькі з міністрам замежных спраў і віцэ-прэм'ерам Радаславам Сікорскім, але і з прэзідэнтам Польшчы.

"Прэзідэнт Польшчы Караль Наўроцкі прыняў у панядзелак спецыяльнага пасланніка прэзідэнта ЗША Дональда Трампа па Беларусі Джона Коўла", — паведаміла 28 красавіка днём канцылярыя польскага прэзідэнта.

Спецпасланнік ЗША ў Беларусі Джон Коўл пракаментаваў абмен затрыманымі на мяжы Польшчы і Беларусі.

"Мая каманда і я дапамаглі дамагчыся вызвалення трох грамадзян Польшчы і двух грамадзян Малдовы. Гэты гістарычны вынік стаў магчымы дзякуючы лідэрству прэзідэнта Трампа, Крысу Сміту і яго камандзе ў Дзярждэпартаменце, а таксама цеснай каардынацыі з некалькімі надзейнымі партнёрамі.

Мы дзякуем Польшчы, Малдове і Румыніі за неацэнную падтрымку ў гэтых намаганнях, а таксама прэзідэнту Лукашэнку за гатоўнасць да канструктыўнага ўзаемадзеяння са Злучанымі Штатамі", — напісаў ён у X.

Сярод тых, хто сутракаў вызваленага палітвязня Анджэя Пачобута на беларуска-польскай мяжы, быў намеснік галоўнага рэдактара "Gazety Wyborczej" Барташ Вяліньскі, які шмат гадоў дамагаўся вызвалення Пачобута з турмы. Менавіта ён суправаджаў вызваленага журналіста ў машыне Агенцтва ўнутранай бяспекі (ABW) па дарозе ў Варшаву і па дарозе распытаў яго пра перажытае ў турме і пра вызваленне.

Анджэй Пачобут узгадаў, як трапіў у калонію ў Наваполацку і адразу пасля ўваходу пачуў крыкі вязня, якога катавалі.

"Лагерны капо загадаў новапрыбылым крычаць, каб заглушыць стогны збітага. Пачобут быў адзіным, хто не крычаў. Ад намесніка начальніка турмы ён пачуў: «Пачобут, нам не трэба, каб ты быў мёртвы, нам трэба, каб ты быў жывы». Але пра яго здароўе не дбалі", — пераказвае Барташ Вялінскі словы былога палітвязня.

У 2021 годзе яго змясцілі ў тую частку турмы на Валадарцы, якая прызначалася для асуджаных да смяротнага пакарання.

"Думалі, што мяне адразу запалохаюць, зламаюць, а я не даўся. Два гады жыў пры адчыненым акне. Зіма, лета. А ў ШІЗА, гэта значыць у карцары [правёў там 167 дзён], у мяне не было нічога. Спаў на дошках", — расказвае ён.

Таксама Пачобут падзяліўся свежымі ўспамінамі пра ўжо сённяшнія падзеі, калі а 3‑й гадзіны ночы яго разбудзілі.

"Сказалі, што мяне пераводзяць. Добра, падумаў, што паеду ў крытую турму ў Магілёве, нават узрадаваўся, бо там лепшыя ўмовы, чым у Наваполацку. Але мяне здзівіла, што загадалі забраць рэчы.

Калі кадэбісты сказалі, што я выязджаю ў Польшчу, я адмовіўся. Запатрабаваў гарантый, што змагу вярнуцца. Прывезлі чыноўніка адміністрацыі прэзідэнта, патэлефанавалі польскаму паверанаму ў справах. Я спытаў, ці змагу вярнуцца ў Беларусь. Ён пацвердзіў. Пацвердзілі і беларускія чыноўнікі", — сказаў Пачобут.

Крыніца: Праваабарончы цэнтр Вясна

Камунікат.org – Беларуская Інтэрнэт-Бібліятэка

Пры выкарыстаньні матэрыялаў у друку спасылка на крыніцу інфармацыі абавязковая.
Пры выкарыстаньні матэрыялаў у Інтэрнэце прамая гіпэрспасылка на Kamunikat.org абавязковая.
Ідэя сайту Яраслаў Іванюк