Краўцэвіч Аляксандр, Загадкі беларускай гісторыі, 14.05.2019

Загадкі беларускай гісторыі

Легендарная беларуская гімназія ў Вільні – кузня патрыётаў

Краўцэвіч Аляксандр

Незвычайная гісторыя беларускае гімназіі ў міжваеннай Польшчы, сярэдняе беларускае школы, якая здолела пратрымацца 20 гадоў, не зважаючы на неспрыяльную палітыку ўладаў. Утрымалася адная з шасці, што існавалі ў Заходняй Беларусі. Амаль штодзённае змаганне за выжыванне, збіранне грошай усёю беларускаю грамадой, нават яе выпускнікамі – студэнтамі з Прагі са сваіх стыпендыяў дало плён тысячы беларускіх інтэлігентаў – патрыётаў. Мы пра іх м... More »


Краўцэвіч Аляксандр, Загадкі беларускай гісторыі, 06.05.2019

Загадкі беларускай гісторыі

Які горад абавязаны нараджэннем Рыжскай мірнай дамове?

Краўцэвіч Аляксандр

З-за блізкасці да мяжы з БССР улады міжваеннай Польшчы перанеслі цэнтр Дзісненскага павета ў буйное мястэчка Глыбокае. Атрымаўшы добры імпульс да развіцця, Глыбокае даволі хутка пераўтварылася ў горад. А польская ўлада распачала тут саліднае будаўніцтва: для чыноўнікаў, якія прыбылі з Польшчы, узводзіліся адміністрацыйныя і жылыя будынкі, пераважна ў своеасаблівым г.зв. закапанскім стылі. Значная частка апошніх ацалела. Сёння яны выдзял... More »


Краўцэвіч Аляксандр, Загадкі беларускай гісторыі, 30.04.2019

Загадкі беларускай гісторыі

Як дзяржавы ствараліся нацыянальнымі рухамі і чаму ў беларусаў гэта не атрымалася

Краўцэвіч Аляксандр

Адметны еўрапейскі рэгіён, да якога належыць таксама Беларусь, фармаваўся цягам стагоддзяў як самая ўсходняя частка заходнееўрапейскай цывілізацыі. Складаўся з даўніх каралеўстваў – чэшскага, вугорскага, польскага – і Вялікага Княства Літоўскага. Цягам XVII–XVIII стст. быў паглынуты трыма вялікімі дзяржавамі – Расеяй, Аўстрыяй і Прусіяй. У XIX ст. паступова з народных глыбіняў вырасталі нацыянальныя рухі, якія пасля Першай сусветнай вай... More »


Краўцэвіч Аляксандр, Загадкі беларускай гісторыі, 23.04.2019

Загадкі беларускай гісторыі

Магдэбургскае права: актуальнае сярэднявечча

Краўцэвіч Аляксандр

Асаблівая форма гарадскога самакіравання, створаная ў саксонскім горадзе Магдэбург, з невядомых прычынаў зрабілася вельмі папулярная ў краінах Цэнтральна-Усходняй Еўропы. Яна рэгулявала ўсе праявы гарадскога жыцця – ад органаў кіравання да маёмасных справаў і крымінальных злачынстваў. У Беларусь пранікла ў XIV ст. разам з заходнееўрапейскімі культурніцкімі ўплывамі. Паступова выцесніла мясцовыя формы гарадскога самакіравання, асабліва р... More »


Краўцэвіч Аляксандр, Загадкі беларускай гісторыі, 16.04.2019

Загадкі беларускай гісторыі

Віленскі беларускі музей. Знішчаны, бо беларускі

Краўцэвіч Аляксандр

Калекцыі Беларускага музею пачалі збірацца каля 1906 г. найперш Іванам Луцкевічам. Але да адкрыцця ў 1921-м ён не дажыў. У музеі захоўваліся ўнікальныя экспанаты, якіх няма ў сучасных беларускіх музеях, напрыклад кнігі Францыска Скарыны. Усё міжваеннае дваццацігоддзе Беларускі музей заставаўся цэнтрам беларускага нацыянальнага жыцця, гонарам віленскіх беларусаў. Ягоныя зборы перажылі нямецкую акупацыю ў надзейных схованках, але ў 1944 г... More »


Краўцэвіч Аляксандр, Загадкі беларускай гісторыі, 08.04.2019

Загадкі беларускай гісторыі

Інструкцыя па русіфікацыі

Краўцэвіч Аляксандр

Сістэмная русіфікацыя беларусаў мае даўнюю традыцыю ад Расейскай імперыі, Савецкага Саюзу і сёння перанятая ды працягнутая прарасейскім рэжымам. Прымала і прымае сёння разнастайныя формы – ад забароны ўжывання назвы краіны, фізічнай ліквідацыі творцаў нацыянальнае культуры, масавай міграцыі расейцаў да русіфікацыі галоўных нацыятворчых інстытутаў – школы і мас-медыяў. Падтрымліваецца і рэалізуецца ўладамі Рэспублікі Беларусь ува ўсіх сф... More »


Краўцэвіч Аляксандр, Загадкі беларускай гісторыі, 01.04.2019

Загадкі беларускай гісторыі

Таямніцы глыбоцкіх святыняў

Краўцэвіч Аляксандр

Будоўлю святыняў у старадаўнім беларускім мястэчку інспіравалі і фундавалі яго ўладальнікі, найперш – знакаміты Язэп Корчак у першай палове XVII ст. Менавіта гэты магнат ажывіў будоўлю цэркваў ды касцёлаў у Глыбокім праз багатыя зямельныя дараванні ўніяцкім манахам-базылянам і каталіцкім босым кармелітам. Таксама заклаў першы парафіяльны касцёл Cвятой Тройцы, які ў XVIII ст. зрабіўся мураваным. Сёння гэты выдатны помнік віленскага барок... More »


Краўцэвіч Аляксандр, Загадкі беларускай гісторыі, 25.03.2019

Загадкі беларускай гісторыі

Як «Наша доля» закаласілася «Нашай Нівай»

Краўцэвіч Аляксандр

Царскія ўлады, напалоханыя выбухам рэвалюцыі 1905 г., пайшлі на паслабленне самадзяржаўнага рэжыму. Між іншага дазволілі нацыянальны друк, чым не прамінулі скарыстацца беларусы, стварыўшы першыя перыядычныя выданні на роднай мове – газеты «Наша доля» і «Наша Ніва». Абуджалі беларусаў да нацыянальнага жыцця. Выдаваліся ў галоўным тагачасным цэнтры краю – Вільні, якая сталася найважнейшым цэнтрам беларускага нацыянальнага руху. <br /><ce... More »


Краўцэвіч Аляксандр, Загадкі беларускай гісторыі, 18.03.2019

Загадкі беларускай гісторыі

Гарадніца ў Горадні – помнік рамантызму ці марнатраўства?

Краўцэвіч Аляксандр

На перадпраглядзе: Антоні Тызенгауз (1733-1785) на фоне Горадні з ілюстрацыі 1860-х гадоў аўтарства Напалеона Орды. Калаж з выкарыстаннем выяваў з wikipedia.org Цэласны архітэктурны ансамбль калісьці на ўскраіне, а сёння ў цэнтры Горадні матэрыяльнае ўвасабленне буйнога гаспадарчага эксперыменту XVIII ст., які праводзіў міністр фінансаў Вялікага княства Літоўскага Антоні Тызенгаўз. <br /><center><a href="http://belsat.eu" target="_bla... More »


Краўцэвіч Аляксандр, Загадкі беларускай гісторыі, 12.03.2019

Загадкі беларускай гісторыі

Глыбокае – мястэчка двух ваяводстваў

Краўцэвіч Аляксандр

Раённы цэнтр Віцебскай вобласці, горад, які пераняў ролю галоўнага гораду павету ад старажытнае Дзісны. Даўняе прыватнае мястэчка, падзеленае паміж двума ўладальнікамі, сёння мае два гістарычныя цэнтры. Адметнасці Глыбокага – гораду над азёрамі – не толькі прыродныя, але і архітэктурныя: у помніках віленскага барока ды гістарычныя – у асаблівай унікальнай гісторыі, а найбольш – у сучасных глыбачанах. <br /><center><a href="http://belsa... More »


First   Previous   [1-204]   Next   Last